Bán mật ong dú miền Trung: giao hàng qua nắng gió, bão

Một chai mật ong dú nằm trong cốp xe máy giữa trưa tháng sáu ở miền Trung, gió nóng thổi rát mặt, đi vòng ba nhà giao hàng mới tới lượt. Tới tay khách, chai ấm sực. Một tuần sau khách nhắn: mật sủi bọt, mở nắp nghe xì. Người bán mất một khách, và tệ hơn, khách nghĩ mật bị pha.

Ở miền Trung, chuyện bán mật cho khách quanh vùng ít hỏng ở khâu tìm khách mà hỏng nhiều ở khâu đưa chai mật tới tay họ nguyên vẹn. Nắng gắt và gió nóng mùa hè, rồi mưa bão, lũ cuối năm – hai thứ thời tiết đó quyết định cách đóng chai, cách giao và cả lúc nào nên bán.

Đóng chai cho trời nóng

Khâu đóng chai làm đúng thì chịu được những sơ suất nhỏ sau đó. Theo thứ tự:

1. Chai thủy tinh rửa sạch, phơi thật khô. Một giọt nước còn đọng trong chai là mầm cho mật lên men.
2. Rót mật vào buổi sáng mát, không rót giữa trưa trong gian bếp hầm hập.
3. Chừa một khoảng trống nhỏ dưới nắp, không rót tràn sát miệng.
4. Vặn nắp chặt, lau sạch cổ chai. Mật dính cổ chai hút kiến, khách thấy kiến bò trên chai là mất thiện cảm.
5. Ghi ngày lấy mật lên nắp, cất ngay vào ngăn mát.

Giao hàng thế nào cho mật không nóng

Với hàng gửi xe, đừng nhét chai mật chung thùng với đồ nặng. Một lớp giấy báo cuộn, một lớp xốp, đặt chai đứng, chèn kín. Đường đèo, đường làng ổ gà, chai đứng vững thì không nứt.

Gom đơn theo xóm thay vì chạy lẻ

Chạy một chuyến giao một chai vừa tốn xăng vừa để mật phơi nắng lâu. Cách gọn hơn:

• Lập một nhóm nhắn tin nhỏ với khách quen trong vùng.
• Mỗi lần có mật, báo một lần, hẹn một ngày giao cụ thể.
• Gom đơn theo từng xóm, giao một vòng buổi sáng.
• Khách nào đi vắng thì hẹn hôm sau, không để chai trước cửa nhà dưới nắng.

Làm vậy lâu dần nhóm đó thành kênh bán chính. Người trong nhóm giới thiệu thêm người quen, nhóm tự lớn mà không cần quảng cáo.

Trước mùa bão: trữ hàng, chằng tổ

Cuối năm, khi mưa bão bắt đầu, có những tuần liền ong gần như không ra khỏi tổ, không có hoa, và người nuôi cũng không nên mở tổ lấy mật. Nếu không trữ sẵn thì cả mùa mưa không có gì bán, trong khi Tết tới ngay sau đó.

• Lấy mật đợt cuối khi trời còn khô ráo, chừa đủ mật cho đàn sống qua mùa mưa.
• Đóng chai phần để bán dần, cất ngăn mát.
• Phòng mất điện kéo dài do bão: để chai ở chỗ mát nhất trong nhà, tránh mở tủ lạnh nhiều lần.
• Chằng chống thùng nuôi, kê cao khỏi chỗ ngập, che mưa tạt trước khi bão vào.

Cách giữ đàn qua mùa bão có chi tiết ở mục Khí hậu & mùa vụ; còn ai đang chọn chỗ đặt thùng nuôi cho vùng gió lớn thì xem Mô hình nuôi phù hợp.

Nói với khách như thế nào

Giao mật xong, nói thêm ba câu: mật ong dú chua thanh là tự nhiên; cất ngăn mát; dùng muỗng khô. Ba câu đó tránh được gần hết những cuộc gọi phàn nàn về sau. Đừng thêm câu nào về chữa bệnh – khách miền Trung thật thà, nghe sao làm vậy, hứa sai là mang tiếng.

Khi muốn mở rộng

Bán đều qua vài mùa, khách sẽ hỏi nhiều hơn số đàn làm ra. Lúc đó hãy nhân đàn bằng tách tổ khi đàn khỏe, không lên núi bắt tổ hoang. Ai muốn có thêm tổ giống, hoặc tìm những món như hộp quà mật, son dưỡng môi từ sáp ong dú để bày kèm vào dịp Tết, có thể tham khảo trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh. Còn nếu có dư mật hoặc dư tổ muốn trao đổi với người nuôi nơi khác, chợ ong dú là nơi người nuôi mua bán qua lại với nhau.

Câu hỏi thường gặp