Mở rộng đàn ong dú miền Trung: lo cả nắng lẫn bão

Người nuôi ong dú ở miền Trung thường mất đàn theo hai kiểu rất khác nhau. Kiểu thứ nhất diễn ra chậm: những tháng hè nắng như đổ lửa, gió tây khô thổi rát, hoa héo sớm, tổ nhẹ dần. Kiểu thứ hai diễn ra trong một đêm: một cơn bão cuối năm quật đổ giá kê, nước dâng vào vườn. Ai mở rộng đàn mà chỉ lo kiểu thứ nhất thì dễ trả giá vì kiểu thứ hai.

Vì thế ở dải đất hẹp giữa núi và biển này, mở rộng đàn không chỉ là chuyện có thêm tổ, mà là chuyện có thêm tổ mà vẫn cứu được hết khi trời trở mặt.

Ba cái trần cần đo trước khi thêm tổ

Trần thứ nhất: hoa trong mùa nắng gắt

Ong dú kiếm ăn quanh tổ trong vòng vài trăm mét. Ở nhiều vùng ven biển miền Trung, đất cát pha, giữ nước kém, nên giữa mùa nắng nóng hoa thưa hẳn. Nếu năm trước có tổ nhẹ đi trong những tháng này, thì vườn chưa gánh thêm được. Trồng thêm cây có hoa chịu hạn quanh nhà là việc nên làm trước. Gợi ý cây hợp đất ở đây có trong mục Nguồn hoa địa phương.

Trần thứ hai: chỗ trú khi có bão

Mỗi tổ cần một phương án khi bão vào: hoặc giá kê đủ chắc, chằng buộc được, hoặc chỗ trong nhà kho, hiên kín để mang thùng vào. Đếm số chỗ như vậy. Có năm chỗ thì năm tổ là trần, dù đàn có mạnh cỡ nào.

Trần thứ ba: hai tay mình trong một buổi chiều

Tin bão thường đến trước vài ngày, nhưng việc dọn dẹp nhà cửa cũng dồn vào đúng lúc đó. Số tổ mình xử lý xong trong một buổi chiều, giữa lúc còn lo chằng mái nhà, mới là con số thật.

Thêm tổ thì tách luôn điểm đặt

Khi đàn đã lên vài tổ, đặt tất cả sát nhau cho tiện là phản xạ tự nhiên. Ở miền Trung, đó lại là cách dồn rủi ro. Một chỗ trũng ngập là ngập hết, một cây đổ là đè hết. Nên chia ít nhất hai điểm:

• Một điểm cao ráo, sát nhà, dễ mang thùng vào khi có bão.
• Một điểm khác cách xa vài chục mét, khuất gió tây, có bóng mát buổi chiều.
• Không đặt dưới cây to cành giòn, không đặt ở chỗ trũng nước từng đọng sau mưa lớn.

Hai điểm đặt còn giúp so sánh: điểm nào đàn khoẻ hơn qua mùa nóng thì lần tách sau dồn về phía đó.

Nhịp tách theo hai mùa khó

Nhìn bảng sẽ thấy cửa sổ để tách ở miền Trung khá hẹp. Đó chính là lý do không nên vội: mỗi năm chỉ có một quãng ngắn thật sự thuận, và tổ con cần đủ thời gian lớn trước khi gặp mùa nắng. Lịch thời tiết cụ thể từng tỉnh xem thêm ở mục Khí hậu & mùa vụ.

Chuẩn bị một lần, dùng nhiều năm

Trước khi tăng số tổ, đầu tư vào những thứ dùng chung cho cả đàn sẽ lợi hơn:

1. Giá kê chắc chắn, chân chôn sâu hoặc bắt vít vào tường, có chỗ buộc dây.
2. Mái che rộng hơn thùng, chống được cả nắng chiều lẫn mưa tạt.
3. Thùng cùng kích cỡ để dễ xếp chồng, dễ bê khi phải di dời gấp.
4. Danh sách tổ ghi rõ tổ nào ở điểm nào, tình trạng ra sao, để khi có tin bão biết ưu tiên tổ nào trước. Việc này có thể ghi trên điện thoại bằng app.ongdu.com.

Có đủ bốn thứ này rồi, thêm tổ mới gần như không tăng thêm việc lúc trời xấu.

Nếu muốn có thêm đàn nhanh hơn

Ai mới có một hai tổ mà muốn có thêm đàn khoẻ để so sánh, có thể nhận tổ giống đã ổn định thay vì tách non. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, cùng mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, thông tin chung ở ongquy.com. Nên nhận vào quãng dịu đầu năm để đàn kịp quen chỗ trước những tháng nắng gắt, và tránh hẳn mùa bão.

Câu hỏi thường gặp