Mua tổ ong dú tại miền Trung: đàn quen gió Lào, mùa bão

Miền Trung đón ong dú bằng hai thử thách nối nhau trong một năm: mùa hè gió Lào thổi khô cây cỏ, rồi cuối năm mưa bão kéo về. Một tổ giống mua về mà không trụ được một trong hai mùa ấy thì bao nhiêu công chăm cũng thành dở dang. Chính vì thế, mua tổ ngay trong vùng có ý nghĩa thực tế hơn ở nhiều nơi khác.

Gió Lào là bài học mà đàn nơi khác chưa từng học

Những tháng gió tây khô nóng, cây bụi ven đồi cháy lá, hoa dại thưa hẳn. Ong dú lúc đó bay ra ít hơn, ăn dè phần mật dự trữ và giữ ấm, giữ ẩm trong tổ bằng cách thu hẹp hoạt động. Đàn nuôi lâu ở miền Trung đã qua quãng này nhiều lần; người nuôi cũng đã biết che bóng, tưới quanh chỗ đặt tổ, giữ cây xanh gần đó.

Một đàn chở từ vùng ẩm hơn về đây vào đúng đầu mùa nóng sẽ phải vừa làm quen chỗ mới, vừa gồng qua cái khô, nên dễ hao quân. Nếu bắt buộc phải mua từ xa, nên chọn đầu năm khi trời còn dịu.

Ba rủi ro của đàn mới, và người bán gần giúp được gì

Những hiểu biết này không nằm trong sách. Chúng đến từ việc giữ đàn qua nhiều mùa ngay trên dải đất này.

Trước mỗi cơn bão: việc người nuôi miền Trung hay làm

Người bán ở gần thường dặn kỹ những bước này, vì chính họ cũng làm như vậy với đàn của mình:

1. Theo dõi tin bão từ sớm, đừng chờ gió nổi mới lo.
2. Kiểm tra nắp tổ, chèn chặt hoặc buộc dây để gió không hất tung.
3. Nếu tổ đặt chỗ trống trải, dời vào hiên, vách nhà hoặc sau hàng cây chắn gió; làm khi trời tối để ong đã về đủ.
4. Kê tổ cao hơn mức nước thường ngập trong vườn.
5. Sau bão, chờ trời ráo mới mở tổ xem; lau khô phần đọng nước, dọn cành lá đổ quanh cửa tổ.

Ai mới nuôi có thể đọc thêm các trải nghiệm thật trong mục Kinh nghiệm người nuôi.

Đường dài dọc dải đất hẹp

Miền Trung trải dài, từ tỉnh này sang tỉnh khác có khi cũng mất nhiều giờ xe. Tổ ong dú chở xa phải đóng kín lâu; trời nóng, xe kín, đàn bị ngột và bầu mật dễ chảy. Mua trong tỉnh hoặc tỉnh lân cận thì có thể chở vào chiều tối, đặt tổ ngay trong đêm, sáng mở cửa là đàn bắt đầu làm quen. Cũng nên nhớ: đã đặt tổ thì để yên một chỗ, đừng dời đi dời lại vì ong nhớ đường về theo vị trí cửa tổ.

Chọn tháng mua cho hợp nhịp miền Trung

• Sau mưa bão, đầu năm: trời mát, cây cỏ xanh lại, hoa nở dần. Đây là quãng dễ chịu nhất để đón đàn mới.
• Đầu hè: còn được nếu đàn mạnh và chỗ đặt có bóng mát.
• Giữa mùa gió Lào: nên tránh, đàn mới dễ suy.
• Mùa mưa bão: không nên, vừa khó chở vừa dễ mất đàn ngay đợt bão đầu.

Muốn biết vùng mình có cây gì nở theo từng mùa, xem mục Nguồn hoa địa phương.

Khi muốn hỏi một trại có nghề

Không phải huyện nào ở miền Trung cũng có người nuôi ong dú bán tổ. Khi chưa tìm được ai gần, có thể hỏi trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh; trại nuôi tổ ong dú giống, có mật ong dú, các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật, và có thể tư vấn chọn thời điểm gửi tổ cho hợp mùa ở miền Trung. Muốn tìm người nuôi gần mình để trao đổi tổ, xem thêm chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp