Ong dú qua mùa gió Lào miền Trung: 5 lỗi hay mắc

Người miền Trung gọi những ngày gió tây nam khô nóng là gió Lào. Gió thổi từ trưa tới chiều, rát như hơi lò, phơi đồ một tiếng là khô cong. Với đàn ong dú, gió Lào không giết ngay một lúc, mà làm ba việc âm thầm: hun nóng thùng, rút nước khỏi tổ và đốt sạch hoa cỏ quanh vườn. Đàn khoẻ đến giữa mùa vẫn bay đều; đàn yếu thì một sáng ra thấy cửa tổ vắng tanh.

Mùa khô ở dải đất này dài, nắng gắt trước khi mùa mưa bão kéo về cuối năm. Bài này không liệt kê lại mọi việc chăm ong, mà đi thẳng vào những lỗi người nuôi miền Trung hay mắc trong mùa gió nóng, và cách sửa từng lỗi.

Lỗi thứ nhất: đặt thùng giữa sân cho thoáng

Nhiều người nghĩ chỗ trống, gió lùa là mát. Với gió Lào thì ngược lại: gió càng lùa, thùng càng bị hun. Thân thùng gỗ phơi nắng chiều có thể nóng tới mức sờ tay thấy bỏng; bên trong ong phải dồn sức quạt, sáp tổ mềm ra, bầu mật dễ rỉ.

Sửa: đặt thùng dưới tán cây có lá quanh năm, hoặc làm một mái che riêng cao hơn nắp thùng một gang tay, để không khí lưu thông giữa mái và nắp. Phía tây phải có vật chắn: vách lá, hàng chuối, lưới che. Nắp thùng sơn hoặc phủ màu sáng cũng đỡ hấp nhiệt hơn màu tối.

Lỗi thứ hai: tưới nước thẳng vào thùng

Thấy ong nóng, có người dội nước lên thùng hoặc xịt vào cửa tổ. Làm vậy ong bị ướt, nước lọt vào tổ làm ẩm phấn, mật dễ lên men.

Sửa: làm mát vùng xung quanh chứ không làm ướt thùng.

• Tưới đẫm nền đất quanh chân kê vào đầu giờ chiều.
• Phủ bao tải ẩm lên mái che phía trên (không đặt trực tiếp lên nắp).
• Đặt một khay nước có sỏi hoặc rơm cách thùng vài bước để ong tự lấy nước về làm mát tổ, thay nước hằng ngày.

Lỗi thứ ba: tranh thủ thu mật khi tổ còn đầy

Đầu mùa nắng, đàn còn tích được từ mùa trước, mở thùng thấy bầu mật nhiều, người nuôi dễ động lòng. Nhưng phía trước còn cả tháng dài gió nóng, hoa dại cháy rụi. Mật lúc này là nước và thức ăn dự trữ của cả đàn.

Sửa: nếu thật sự cần thu, chỉ lấy vài bầu ở rìa, và làm từ đầu mùa, không làm giữa mùa. Từ khi gió Lào thổi đều thì đóng nắp, để yên.

Lỗi thứ tư: dời thùng đi tìm chỗ mát giữa mùa

Dời tổ giữa trưa nắng là cách làm đàn yếu nhanh nhất: tổ bị xóc, sáp mềm dễ vỡ, ong thợ đi kiếm ăn quay về không tìm ra nhà.

Sửa: nếu chỗ đặt thật sự quá nắng, làm mái che tại chỗ thay vì dời. Muốn dời thì làm trước khi mùa nóng bắt đầu, vào chập tối, dời xa hẳn hoặc dời từng chút mỗi ngày.

Lỗi thứ năm: bỏ quên kiến và thằn lằn

Khi cỏ cháy, côn trùng khác cũng đói. Kiến tìm tới tổ ong vì mùi mật, thằn lằn rình ở cửa tổ. Đàn đang mệt vì nóng nên lính canh mỏng.

Sửa: chân kê đặt trong chén nước hoặc quấn dải bôi mỡ, phát quang sạch cỏ khô sát thùng (nhưng giữ cây xanh xung quanh), dọn xác ong và mảnh sáp rơi dưới chân thùng.

Bảng nhắc việc trong mùa gió nóng

Khi gió Lào dịu, cũng là lúc chuẩn bị chằng chống cho mùa mưa bão. Những bài về nhịp thời tiết cả năm của dải đất này có ở mục Khí hậu & mùa vụ.

Bắt đầu lại sau một mùa nắng khắc nghiệt

Có đàn không qua được mùa gió Lào; đó là chuyện người nuôi miền Trung nào cũng từng gặp. Đừng vội tách các đàn còn lại để bù. Chờ mưa về, hoa nở lại, đàn mạnh hẳn rồi mới nhân. Nếu cần thêm tổ giống, trại Ong Quý ở Trảng Bàng nhân ong dú bằng tách đàn, và cũng có mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú, hộp quà mật; xem thêm ở ongquy.com. Muốn hỏi mua tổ gần nhà hoặc bán bớt mật dư cho người cùng vùng, ghé chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp