Thói quen giữ đàn ong dú qua gió Lào và bão miền Trung

Hỏi người nuôi ong dú ở miền Trung năm nào khó nhất, câu trả lời thường không phải năm ít hoa, mà là năm gió Lào kéo dài hoặc năm bão dồn dập. Một dải đất hẹp, phía tây là núi, phía đông là biển, nên đàn ong ở đây chịu hai cái khắc nghiệt nối nhau: nửa năm khô nóng, nửa năm mưa bão. Thói quen của người nuôi cũng chia làm hai nửa như thế.

Nửa năm nắng: sống chung với gió Lào

Gió tây nam khô nóng thổi qua dãy Trường Sơn làm không khí như hơ lửa. Đàn ong dú phải dồn sức quạt mát và lấy nước, thời gian đi hoa bị cắt ngắn. Mấy thói quen dưới đây giúp đàn bớt mệt.

Che nắng phía tây

Nắng chiều là phần nắng gắt nhất. Một tấm lá dừa, tôn cũ lót xốp hay giàn mướp phía tây thùng làm khác hẳn nhiệt độ bên trong. Mái che nên cao hơn nắp thùng một khoảng để gió lùa qua, không đặt tôn sát lên nắp.

Nước gần, nước sạch

Ao hồ cạn dần trong mùa nắng. Đặt một khay nước nông có sỏi ở chỗ râm cách trại không xa, thay nước thường xuyên. Ong không phải bay xa, cũng không phải uống ở vũng đọng gần ruộng có thuốc.

Đổi giờ làm việc

Ngày gió Lào, mọi việc cần mở thùng dời về sáng sớm. Giữa trưa chỉ nhìn từ xa. Mở thùng lúc trời nóng rát, bánh sáp mềm, tổ dễ sụp và ong dễ bị nóng.

Nửa năm mưa: thói quen của mùa bão lụt

Từ khoảng cuối hè sang cuối năm, miền Trung đón áp thấp, bão và lũ liên tiếp. Đây là lúc người nuôi theo dõi bản tin thời tiết như theo dõi đàn ong của mình. Bảng dưới gom việc cần làm theo từng lúc.

Lụt và kiến

Nước lên thì kiến dồn lên chỗ cao, và chân chống thùng ong là một trong những chỗ cao gần nhất. Sau mỗi đợt nước, kiểm lại chén chống kiến, thêm dầu, và soi xem có hàng kiến nào men theo dây buộc hay mái che không. Thùng đặt ở vùng trũng hay ngập thì nên có sẵn giá cao hoặc chỗ treo dưới mái hiên.

Những thói quen dùng quanh năm

1. Đứng nhìn cửa tổ mỗi sáng một phút: ong ra vào đều, có ong mang phấn là ổn.
2. Soi chân chống mỗi tuần, nhất là sau mưa hay sau khi dọn cỏ.
3. Ghi một dòng cho mỗi tổ sau mỗi đợt nắng gắt hoặc mỗi trận bão. Sau một hai năm sẽ thấy tổ nào chịu được, chỗ đặt nào hay hỏng.

Ghi chép càng đều thì càng dễ. Người nuôi nhiều tổ có thể dùng app quản lý trại ong để ghi theo từng thùng và đặt nhắc lịch kiểm tra đầu mùa mưa. Còn đặc điểm nắng mưa của từng tiểu vùng trong dải miền Trung thì xem thêm mục Khí hậu & mùa vụ.

Bắt đầu sau bão, không phải trước bão

Một lời khuyên thực tế cho ai định nuôi hoặc thêm tổ: nhận tổ giống vào đầu mùa nắng, khi bão lụt đã qua, để đàn có nhiều tháng ổn định mà bám chỗ. Tổ mới chuyển về giữa mùa bão rất dễ yếu. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống nhân bằng tách đàn, cùng mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật. Có thể hỏi trại thời điểm và cách vận chuyển hợp với vùng mình trước khi đặt.

Câu hỏi thường gặp