Nuôi ong dú có hợp với mọi người miền Trung?

Ở miền Trung, câu «ai cũng nuôi ong dú được» nên được thay bằng một câu thực tế hơn: ai chuẩn bị được cho hai mùa khó thì nuôi được. Mùa thứ nhất là nắng nóng giữa năm, có nơi gió Tây khô nóng thổi rát mặt, cỏ cây héo, hoa thưa. Mùa thứ hai là bão và lũ dồn về cuối năm, mưa lớn, gió giật, nước lên nhanh. Đàn ong dú không bay xa để tránh, nó ở đâu thì chịu ở đó, nên người nuôi phải tính trước cho nó.

Đặt tổ ở đâu: bốn kiểu nơi ở thường gặp

Dải đất miền Trung hẹp, từ núi xuống biển chỉ một quãng ngắn, nên mỗi nhà ở một kiểu địa hình khác nhau. Mỗi kiểu có cái lợi và cái hại riêng cho ong dú.

Mùa nắng gió: giữ đàn khỏi kiệt

Khi nắng nóng kéo dài, thùng gỗ phơi nắng trực tiếp có thể nóng lên rất nhanh. Bên trong, sáp mềm, mật dễ chảy, đàn phải tốn sức quạt mát thay vì đi kiếm ăn. Những việc nên làm:

• Đặt tổ dưới tán cây hoặc mái hiên, tránh nắng chiều chiếu thẳng.
• Dùng thùng gỗ dày, không dùng thùng nhựa mỏng hay tôn.
• Giữ lại cỏ dại có hoa, bờ rào cây bụi quanh nhà, đừng phát sạch trong mùa khô.
• Không thu mật trong quãng nóng gắt; để dự trữ cho đàn.

Mùa bão lũ: ai phải có mặt ở nhà

Đây là chỗ phân biệt rõ nhất ai hợp, ai chưa hợp. Khi có tin bão, người nuôi cần làm mấy việc trong vài giờ: buộc chặt tổ hoặc hạ xuống chỗ kín, che cửa tổ khỏi mưa tạt, chuyển tổ lên cao nếu nhà ở vùng ngập. Không có ai ở nhà làm những việc đó thì đàn dễ mất trong một đêm.

1. Chọn trước một chỗ cao, kín gió trong nhà hoặc nhà kho để làm nơi tránh bão cho tổ.
2. Làm kệ chắc, có dây chằng, không treo tổ trên cành cây.
3. Khi có tin bão, chuyển tổ vào lúc chiều tối khi ong đã về đủ, bịt cửa tổ bằng lưới thoáng.
4. Sau bão, đưa tổ về chỗ cũ, mở cửa, quan sát vài ngày xem đàn ra vào lại bình thường chưa.

Người hay đi làm ăn xa vào những tháng cuối năm cần có người trong nhà biết làm mấy việc này, hoặc nên chờ. Đọc thêm về lịch thời tiết từng tháng ở chuyên mục Khí hậu & mùa vụ.

Những người miền Trung nên cân nhắc kỹ

• Nhà ở chỗ trũng, mỗi mùa lũ nước vào nhà mà không có gác, không có chỗ cao để tổ.
• Quanh nhà là ruộng lúa, rau màu phun thuốc dày, trong khi vườn nhà không có cây.
• Người kỳ vọng thu nhập từ mật ngay năm đầu. Ở miền Trung, đàn còn phải tốn sức qua hai mùa khó, mật dư không nhiều.
• Người muốn bắt tổ ong dú trong hốc cây, bờ tường về nuôi. Đục tổ tự nhiên làm đàn chết và làm cạn quần thể ngoài thiên nhiên; nên mua tổ giống được tách từ đàn khỏe.

Trường hợp nhà ở vùng cát mà muốn nuôi, có thể trồng trước vài cây ăn trái, hàng rào cây hoa, đợi một hai năm có bóng mát và hoa nền rồi mới nhận tổ. Xem thêm gợi ý ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Bắt đầu thế nào cho chắc

Người miền Trung quen chống chọi thời tiết, nên đức tính chuẩn bị trước sẵn có. Chuyện còn lại là học cho đúng cách. Ai muốn tận mắt xem cách đặt tổ, che nắng, chuyển tổ có thể tham gia tour học thực hành tại trại trước khi bỏ tiền mua tổ.

Khi chọn nơi mua, nên ưu tiên trại có tổ giống tách đàn rõ ràng, đàn đông, có hướng dẫn chăm sau khi nhận. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật. Nhận tổ đầu mùa khô ráo, sau đợt mưa bão, là thời điểm hợp cho người miền Trung.

Câu hỏi thường gặp