Chuyển mùa miền Trung: cửa tổ ong dú trước và sau bão

Nhịp mùa miền Trung đi ngược với phần lớn cả nước. Giữa năm là nắng gắt và gió khô nóng thổi qua dải đất hẹp, còn mưa lại dồn về những tháng cuối năm cùng bão và lũ. Với đàn ong dú, chuyển mùa ở đây không phải chuyện hoa nở rộ, mà là chuyện sống sót qua hai cực.

Vì vậy bài này không đi theo mốc hoa, mà đi theo bốn chặng thời tiết mà người nuôi ở dải đất này năm nào cũng gặp, và cửa tổ báo gì ở mỗi chặng.

Chặng 1: cuối mùa nắng gió

Những ngày gió khô nóng, cửa tổ có nét riêng: ong ra rất sớm khi trời còn mát, gần trưa thì thưa hẳn. Thấy vài con đứng ở miệng ống đập cánh liên tục là đàn đang quạt mát cho tổ. Nếu ống cửa bị nắng chiếu thẳng, sáp có thể mềm, miệng ống méo đi.

Lúc này việc cần là che bóng: đặt thùng dưới tán cây hoặc dựng mái, để có khoảng thoáng phía trên, tránh để thành thùng hấp nắng chiều. Một nguồn nước sạch gần vườn cũng giúp đàn bớt vất vả.

Chặng 2: những trận mưa đầu

Khi mưa bắt đầu về, nhiệt dịu xuống, cỏ cây trổ hoa. Cửa tổ nhộn nhịp trở lại, ong ra vào cả buổi chứ không chỉ sáng sớm, phấn mang về nhiều màu hơn. Đây là quãng ngắn quý nhất trong năm để đàn tích trữ trước mưa dầm.

Cũng là lúc hợp lý để mở thùng kiểm tra tổng thể nếu cần, vì đàn đang khỏe và trời chưa ẩm sũng.

Chặng 3: mưa dầm và bão

Mưa kéo dài nhiều ngày liền thì ong không ra được. Cửa tổ im, đàn sống bằng dự trữ. Đàn đã tích đủ ở chặng 2 sẽ qua được; đàn yếu thì đói dần. Ong dú cũng hay thu hẹp miệng ống khi thời tiết xấu, đó là phản ứng tự nhiên, không cần can thiệp.

Chằng chống trước khi có tin bão

1. Kiểm lại chân đế, chôn sâu hoặc buộc vào cọc chắc.
2. Dùng dây chằng thùng xuống, chằng cả mái che để gió không lật.
3. Thùng đặt ở chỗ trũng, gần mương, gần sông thì dời lên chỗ cao trước.
4. Nghiêng thùng nhẹ ra trước để nước mưa tạt không chảy vào cửa.
5. Không mở thùng trong những ngày áp thấp, mưa gió.

Chặng 4: sau lũ, xem đàn còn hay mất

Đừng tách đàn ngay sau lũ để bù số. Đàn vừa qua mưa bão cần vài tuần nắng ráo và hoa mới hồi được. Tách lúc này là chia một đàn yếu thành hai đàn yếu hơn. Những câu chuyện thật của người nuôi trong vùng sau mùa bão có trong mục Kinh nghiệm người nuôi; cách chọn chỗ đặt trại tránh ngập ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Bổ sung đàn sau mùa mưa bão

Sau một mùa bão nặng, nhiều nhà mất vài thùng. Thời điểm hợp lý để bổ sung là khi mưa đã dứt và cây cối hồi lại, để đàn mới có cả mùa nắng phía trước. Trại Ong Quý có tổ ong dú giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, có thể hỏi trại về đóng gói đàn khi gửi đường xa ra miền Trung. Người nuôi muốn mua bán tổ với nhau trong vùng thì có chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp