Lịch nuôi ong dú miền Trung: qua gió Lào và mùa bão

Người ở Nam Bộ hay Tây Nguyên đọc lịch nuôi ong dú của miền Trung sẽ thấy lạ: mùa mưa ở đây đến muộn, dồn vào mấy tháng cuối năm, đi cùng bão và lũ; còn giữa năm lại là mùa nắng nóng, nhiều nơi có gió Lào thổi rát mặt. Cả năm của người nuôi miền Trung xoay quanh hai cửa ải đó: qua được mùa gió nóng, rồi qua được mùa bão lũ. Phần còn lại là những quãng trời dịu để làm việc.

Một dải đất, nhiều kiểu trời

Miền Trung kéo dài từ Thanh Hoá tới Bình Thuận, nên không thể có một lịch đúng cho mọi nơi. Phía bắc dải đất có mùa đông se lạnh và gió Lào mùa hè rõ rệt. Phía nam như Bình Định, Phú Yên, Khánh Hoà thì ấm quanh năm, nắng nhiều, mưa gọn trong vài tháng cuối năm. Vùng đồi trung du phía tây ẩm và nhiều cây hơn dải cát ven biển. Hãy đặt mình vào đúng chỗ rồi dịch các mốc dưới đây sớm hay muộn vài tuần.

Bốn quãng trong năm và việc chính

Điểm khác so với nhiều vùng khác: miền Trung thu mật trước mùa mưa chứ không phải sau, vì cuối mùa mưa thường cũng là lúc đàn vừa qua mấy tháng ít bay, kho đã vơi. Có năm đàn khoẻ thì thu thêm một lần nhẹ vào cuối mùa xuân, trước khi vào nắng nóng.

Cửa ải thứ nhất: mùa nắng nóng và gió Lào

Gió Lào khô và nóng thổi từ phía tây, làm cây héo lá, nguồn hoa giảm, nước bốc nhanh. Ong dú trong thùng phải tốn sức quạt mát tổ. Người nuôi giúp được ba việc:

• Bóng râm cả ngày. Đặt thùng dưới tán cây lớn hoặc dưới mái che cao, thoáng. Mái thấp sát thùng còn tệ hơn không che.
• Nước gần thùng. Một chậu nước nông có cành cây hoặc rong cho ong đậu, thay hằng ngày.
• Né hướng gió. Xoay cửa tổ tránh hướng tây, dựng tấm chắn bằng phên tre.

Trong quãng này, đừng tách đàn, đừng thu mật, đừng chuyển thùng đi xa. Đàn chỉ cần giữ nguyên lực lượng qua mùa nóng.

Cửa ải thứ hai: bão và lũ cuối năm

Trước khi bão vào

1. Chọn sẵn từ đầu mùa một chỗ cao, khô, có mái: hiên nhà, gác kho, chái bếp.
2. Khi có tin bão, đợi chiều tối ong về hết thì đóng cửa tổ bằng lưới thoáng.
3. Bê thùng nhẹ tay, giữ đúng chiều đứng, đặt vào chỗ đã chọn.
4. Kê thùng lên cao khỏi nền phòng khi nước tràn.

Sau khi bão qua

1. Đưa thùng về đúng vị trí cũ, mở cửa tổ vào buổi sáng ráo.
2. Nhìn cửa tổ trong vài ngày: ong có ra làm đều không, có xác ong nhiều không.
3. Lau khô chân giá, thay lót đáy, kiểm kiến bò lên sau lũ.

Kinh nghiệm dời thùng tránh lũ của các hộ ven sông được chia sẻ thêm ở Kinh nghiệm người nuôi.

Quãng đầu năm: lúc để nhân đàn

Khi mưa ngớt, đất còn ẩm, cây cối ra hoa, trời chưa nóng, đó là quãng dễ làm nhất ở miền Trung. Những đàn qua mùa bão mà vẫn đông ong là ứng viên tách. Làm vào chiều nắng nhẹ, chia bánh nhộng và ong sang thùng mới, đặt đàn mới ở chỗ có bóng chiều. Đàn tách sớm trong quãng này có vài tháng để lớn trước khi gặp mùa nóng. Muốn biết cây nào trong vùng ra hoa vào lúc đó, xem chuyên mục Nguồn hoa địa phương.

Nhận tổ giống cho vùng nắng gió

Miền Trung hợp nhất để nhận giống vào đầu năm, sau mùa mưa bão. Nhận vào giữa năm thì đàn mới gặp ngay gió nóng; nhận cuối năm thì gặp bão. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng có tổ ong dú giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, có thể hỏi cách đóng thùng đi đường xa và chọn thời điểm tại ongquy.com. Muốn ghi lại ngày dời thùng, ngày tách, đàn nào hao sau bão để năm sau rút kinh nghiệm, dùng sổ trại trên app.ongdu.com.

Câu hỏi thường gặp