Nhiệt độ, độ ẩm nuôi ong dú miền Trung: chỗ đặt tổ

Cùng một thùng ong dú, đặt ở góc vườn này thì sống khỏe quanh năm, đặt ở góc kia thì hè cháy vì gió Lào, cuối năm ngập vì mưa bão. Ở miền Trung, nhất là dải Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, chỗ đặt thùng gần như quyết định mọi chuyện về nhiệt độ và độ ẩm. Người nuôi không đổi được trời, nhưng chọn được chỗ.

Bài này so sánh những vị trí đặt tổ quen thuộc ở nhà vườn miền Trung, xem mỗi chỗ chịu gió Lào và mưa bão ra sao, rồi đưa ra cách bố trí cho từng mùa.

Gió Lào làm gì với tổ ong dú

Gió tây khô nóng thổi qua dãy Trường Sơn vào mùa hè làm không khí khô hẳn, nhiệt độ ban ngày lên rất cao. Với đàn ong dú, ba chuyện xảy ra cùng lúc. Thùng hấp nóng, đàn phải dồn ong ra cửa quạt mát. Không khí khô hút nước khỏi tổ, sáp và nhựa làm vỏ tổ giòn ra. Cây cỏ quanh vườn héo, nguồn hoa và nguồn nước đều cạn. Đàn tiêu nhiều mà thu ít.

Mưa bão cuối năm: chuyện khác hẳn

Khoảng từ tháng Chín đến hết năm, miền Trung đón mùa mưa chính, có những trận mưa lớn kéo dài nhiều ngày cùng bão, áp thấp. Lúc này nỗi lo đổi chiều: nước dâng, gió giật làm đổ thùng, mưa tạt vào cửa tổ, độ ẩm cao kéo dài sinh mốc. Đàn ong không ra kiếm ăn được nhiều ngày liền.

So sánh các chỗ đặt thùng trong nhà vườn

Mái tôn đáng được nhắc riêng: mùa hè, dưới mái tôn có thể nóng hơn ngoài trời. Nếu buộc phải đặt dưới tôn, cần có lớp trần, tấm cách nhiệt hoặc khoảng trống thật rộng giữa mái và thùng.

Bố trí cho mùa gió Lào

1. Quay cửa tổ về hướng đông hoặc đông nam, lưng thùng hướng về phía tây để chịu gió.
2. Dựng tấm chắn phía tây bằng phên tre, lá dừa hoặc lưới che nắng, cách thùng một quãng để gió nóng bị chặn mà không khí vẫn lưu thông.
3. Đặt khay nước sạch có rơm hoặc sỏi gần thùng, thay nước thường xuyên.
4. Trồng hoặc giữ lại vài cây bụi có hoa quanh vườn, tưới cùng lúc tưới rau để có chút nguồn ăn gần nhà.
5. Không lấy mật, không tách đàn trong những tuần gió Lào gắt.

Bố trí cho mùa mưa bão

1. Trước mùa mưa, kê thùng lên chân cao hơn mức nước từng ngập ở vườn mình.
2. Chằng buộc thùng vào cột hoặc khung chắc; dằn nắp bằng vật nặng hoặc dây.
3. Khi có tin bão, chuyển thùng vào chái, kho hoặc góc nhà kín gió; đóng hẹp cửa tổ nhưng không bịt kín.
4. Sau bão, đưa thùng ra lại chỗ cũ càng sớm càng tốt để ong định hướng, kiểm tra mốc khi trời hửng nắng.

Mỗi tỉnh miền Trung có nhịp mưa nắng hơi khác nhau. Xem thêm các bài trong chuyên mục Khí hậu & mùa vụ và cách người nuôi trong vùng bố trí thùng ở Mô hình nuôi phù hợp.

Dấu hiệu cần để ý trong hai mùa

• Mùa nóng: ong bám đông ngoài cửa tổ vào buổi chiều, quạt cánh liên tục; vỏ tổ khô nứt; ong đổ xô tới khay nước.
• Mùa mưa: nắp thùng có giọt nước, mùi tổ hăng; ong không ra nhiều ngày; gỗ đáy thùng sẫm và ẩm.

Chọn tổ và học nghề trước mùa khắc nghiệt

Ở vùng khí hậu khắc nghiệt, đàn mạnh là tấm khiên tốt nhất. Mua tổ giống vào giai đoạn trời dịu, để đàn kịp ổn định trước khi vào gió Lào hay mùa bão. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống tách tại trại, cùng mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, xem chung tại ongquy.com. Muốn tận tay học cách đặt thùng, chằng buộc, kiểm tra tổ, có thể tham gia tour học thực hành tại trại.

Câu hỏi thường gặp