Nuôi ong dú miền Trung: chỉnh cách nuôi cho từng đoạn

Miền Trung là dải đất dài và hẹp, một bên núi một bên biển. Từ Thanh Hoá vào tới Bình Thuận, khí hậu đổi khác khá nhiều: phía bắc có mùa đông rét, đoạn giữa hứng gió tây khô nóng rồi mưa bão dồn dập cuối năm, phía nam có những vùng khô hạn quanh năm ít mưa. Vì vậy câu hỏi đúng không phải là nuôi ong dú ở miền Trung thế nào, mà là đoạn miền Trung mình ở khác hướng dẫn chung ở điểm nào.

Dưới đây là năm câu ai đọc tài liệu nuôi ong dú cũng gặp, kèm cách hiểu lại cho hợp với miền Trung.

Ba đoạn miền Trung, ba cách chỉnh

Cùng một tỉnh cũng khác nhau giữa cồn cát ven biển, đồng bằng và vùng đồi phía tây. Bảng trên chỉ là điểm xuất phát; vườn mình ở đâu thì nhìn vào vườn mình.

Câu 1: «Tách đàn vào mùa xuân»

Câu này đúng ở nơi mùa xuân là mùa hoa. Ở phần lớn miền Trung, mùa ong dú hồi sức là sau khi mưa đã về và cây cỏ xanh lại. Đoạn Trung Trung Bộ thường là cuối năm và đầu năm sau; vùng khô phía nam thì phải chờ những đợt mưa ít ỏi. Phía bắc thì tránh tách trong những đợt rét đậm, vì đàn non giữ ấm kém.

Dấu hiệu tách được, ở đoạn nào cũng giống nhau: tổ chật bánh nhộng, nhiều bầu mật bầu phấn, ong ra vào đông, quanh vườn đang có hoa. Thiếu một trong mấy điều đó thì để thêm.

Câu 2: «Đặt tổ chỗ thoáng mát»

Thoáng mát ở miền Trung phải hiểu là có bóng cây che nắng chiều nhưng không nằm thẳng trên đường gió. Gió tây khô nóng thổi lùa trực tiếp vào cửa tổ làm đàn phải quạt liên tục và mất ẩm. Còn mùa bão, chỗ trống thoáng lại là chỗ dễ đổ nhất. Nên chọn:

• Bên dưới tán cây lâu năm, sau hàng rào hoặc tường thấp chắn gió.
• Cửa tổ đón nắng sáng, quay lưng với hướng gió mạnh hay thổi ở vườn mình.
• Gần nhà để kịp dời tổ khi có tin bão.

Câu 3: «Mùa hè là mùa thu mật»

Mùa hè miền Trung, nhất là quãng gió tây, là mùa đàn ăn vào dự trữ. Hoa ít, nắng gắt, cỏ khô. Lấy mật lúc này là lấy phần đàn cần để sống qua mùa. Thu mật hợp lý hơn khi đàn vừa qua một mùa hoa tốt và các bầu mật đã đầy, chừa lại phần đủ cho đàn ăn tiếp. Mật ong dú vốn nhiều nước, vị chua thanh, lấy xong nên đựng chai kín và để ngăn mát tủ lạnh.

Câu 4: «Thùng nào cũng được, miễn kín»

Ở miền Trung, thùng là thứ che chở đàn qua cả cái nóng khô lẫn mưa tạt. Một thùng hợp vùng nên có:

1. Gỗ đủ dày, ghép kín, không nứt, để trong tổ không nóng lên quá nhanh khi trưa nắng.
2. Mái che rời, rộng hơn nắp, cách nắp một khoảng cho gió lùa, chặn mưa tạt.
3. Chân kê chắc, có chén nước hoặc dầu chống kiến; vùng hay ngập thì kê cao hơn mức nước cũ.
4. Dây buộc tổ vào cột hoặc vào chân kê, buộc cả nắp, dùng được ngay khi có tin bão.

Mô hình đặt tổ cho từng kiểu vườn được bàn kỹ hơn ở Mô hình nuôi phù hợp.

Câu 5: «Trồng thêm hoa cho ong»

Câu này đúng, chỉ cần chọn cây sống được ở vùng mình. Vùng cát ven biển và vùng khô phía nam nên ưu tiên cây chịu hạn, cây vườn sẵn có, cây dây leo dễ trồng. Phía bắc thì chọn cây ra hoa được cả vào cuối mùa lạnh. Mục tiêu là quanh vườn có hoa rải rác nhiều tháng trong năm, để đàn không đói ở các quãng chuyển mùa. Gợi ý cây theo từng vùng có ở Nguồn hoa địa phương.

Muốn chắc tay thì xem tận mắt

Đọc bao nhiêu cũng không bằng một lần tận mắt thấy bánh nhộng của một đàn khoẻ, bầu mật đầy trông ra sao. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi đàn quanh năm, có tổ giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; xem tại ongquy.com. Ai đang tính vào nghề có thể đăng ký tour học thực hành tại trại, rồi về đối chiếu với vườn mình ở miền Trung.

Câu hỏi thường gặp