Mật ong dú miền Trung mang hương vị gì theo mùa

Ai từng nếm mật ong dú lấy từ một vườn ven biển Quảng Nam rồi nếm tiếp một hũ lấy ở chân đồi Quảng Ngãi sẽ thấy hai thứ không giống nhau, dù cùng một giống ong và cùng một dải đất miền Trung. Người mua hay hỏi mật miền Trung mang hương vị gì, nhưng câu trả lời đúng hơn là: hương vị đó đổi theo từng mùa trong năm, và miền Trung là nơi mùa đổi gắt nhất nước.

Cách dễ hiểu nhất là đọc hương vị mật theo lịch thời tiết miền Trung: mùa khô có gió Lào, mùa mưa bão dồn cuối năm, và quãng hồi phục sau bão.

Vì sao miền Trung khó có một vị mật cố định

Ong dú bay không xa như ong mật thường, nên mật trong tổ phản ánh rất sát những gì mọc quanh chỗ đặt thùng. Ở miền Trung, quanh một cái thùng có thể là đồi keo, hàng phi lao chắn cát, bụi sim trên đồi, vườn xoài, vườn chuối hay hàng dừa quanh nhà. Đổi vài cây số là đổi hẳn cảnh vườn.

Thêm vào đó là thời tiết. Miền Trung có quãng nắng nóng khô do gió tây nam vượt Trường Sơn, rồi cuối năm lại dồn mưa lớn và bão. Hoa không nở đều quanh năm, nên ong phải đổi nguồn ăn theo từng đợt, và mật mang dấu của từng đợt hoa chứ không mang một chữ ký chung.

Đọc vị mật theo ba quãng trong năm

Mùa nắng gió Lào

Những ngày gió nóng, cửa tổ có nhiều ong đứng quạt. Ong đang làm mát tổ và đồng thời làm mật mất nước nhanh hơn. Mật thu quãng này ít nhưng sánh, chua gắt hơn, hậu hơi chát như vỏ trái cây xanh. Người thích vị đậm thường chọn đợt này.

Mùa mưa bão

Mưa dầm nhiều ngày thì ong không ra được, tổ phải ăn vào phần dự trữ. Mật còn lại thường nhiều nước, men tự nhiên hoạt động mạnh, vị chua lên rõ. Người nuôi có nghề thường không thu quãng này, để tổ có cái ăn qua bão và vì mật loãng khó giữ.

Sau bão

Đất ẩm, cây ra đợt hoa mới, ong đi làm nhiều. Mật thu khi trời đã ráo lại thường thơm mùi hoa rõ nhất, chua mà không gắt, ngọt hậu. Lần đầu nếm mật miền Trung, nên hỏi mật thu đợt này.

Đất cát ven biển và đồi trung du cho hai kiểu mật

Dải đất miền Trung hẹp nên một tỉnh thường có cả vùng cát ven biển lẫn vùng đồi phía tây:

• Vùng cát ven biển: phi lao, dừa, rau màu, hoa dại trên cát. Mật thường nhạt màu hơn, mùi nhẹ.
• Vùng đồi trung du: keo, tràm, sim, cây bụi tái sinh, vườn điều. Mật đậm màu, mùi gỗ và nhựa rõ hơn.
• Vườn nhà đồng bằng: xoài, nhãn, bưởi, chuối, hoa cảnh. Mật đa nguồn, vị tròn, dễ uống với người mới.

Không kiểu nào ngon hơn kiểu nào. Biết hũ mình cầm thuộc kiểu nào thì sẽ không ngạc nhiên khi hũ sau khác vị. Từng loại cây trong vùng có ở mục Nguồn hoa địa phương.

Giữ mật trong khí hậu nóng ẩm miền Trung

Mật ong dú nhiều nước nên không để ngoài nhiệt độ phòng lâu như mật ong thường. Ở miền Trung, mùa nắng thì nóng, mùa mưa thì ẩm, cả hai đều làm mật dễ lên men. Nên để hũ trong ngăn mát, đậy kín, dùng muỗng khô. Nắp hơi phồng hay có bọt khi mở là mật đang lên men tự nhiên, không phải mật giả, nhưng nên dùng sớm. Kinh nghiệm xử lý theo mùa có thêm trong mục Khí hậu & mùa vụ.

Muốn nếm thử hoặc tự nuôi để có mật của vùng mình

Người muốn có một vị mật ong dú làm mốc để so có thể tham khảo mật, hộp quà mật và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi của trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh. Có một hũ làm mốc rồi, nếm mật miền Trung sẽ thấy rõ cái khác của từng mùa. Ở miền Trung mà muốn có mật của chính vườn nhà thì trại cũng có tổ ong dú giống nhân bằng cách tách đàn, không lấy tổ rừng. Muốn tìm tổ, mua bán mật với người nuôi quanh vùng thì xem thêm chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp