Bão lũ miền Trung: giữ đàn ong dú theo từng mốc tin bão

Ở miền Trung, người nuôi ong dú có hai mùa phải đề phòng nằm cách nhau chỉ vài tháng. Mùa hè là nắng gắt, có nơi gió tây khô nóng thổi từ phía dãy Trường Sơn sang, thùng gỗ ngoài nắng nóng ran. Rồi cuối năm, mưa bão dồn dập, nước từ núi đổ xuống dải đồng bằng hẹp, lũ lên rất nhanh. Bài này tập trung vào phần khó nhất: giữ đàn qua mùa bão lũ, sắp việc theo từng mốc thời gian để không bị cuống khi tin bão phát trên loa.

Vì sao miền Trung phải tính riêng

Dải đất hẹp, núi sát biển nên sông ngắn, dốc. Mưa lớn trên thượng nguồn chỉ vài giờ là nước đã về tới đồng. Một vườn ong đặt ở chỗ bình thường khô ráo vẫn có thể bị ngập nếu gặp lũ lớn. Thêm vào đó, mùa mưa ở đây lệch so với hai đầu đất nước: trong khi phía Nam đã gần hết mưa thì miền Trung mới vào cao điểm. Lịch nuôi ong học từ vùng khác mang về áp nguyên là dễ hỏng việc.

Chuẩn bị từ mùa hè, khi trời còn yên

• Tìm điểm cao dự phòng: gác nhà, sân thượng, nền nhà kho cao, nhà người quen trên gò. Nhớ đường mang thùng tới đó.
• Làm giá chắc: chân giá đóng sâu, có giằng chéo, đủ cao hơn mức nước từng ngập ở vườn mình.
• Thùng có quai hoặc tay cầm để dời gấp không phải bê ôm, tránh làm xóc ổ.
• Chuẩn bị sẵn dây, tấm che, gạch đè để khi có tin bão chỉ việc làm.
• Che nắng mùa hè: mái che có khoảng hở với nắp thùng, đặt chỗ có bóng cây buổi chiều, để đàn khoẻ bước vào mùa mưa.

Lịch hoa và lịch mưa từng vùng có thể xem thêm ở mục Khí hậu và mùa vụ.

Làm gì theo từng mốc tin bão

Dời tổ khi nước lên: làm sao cho đàn không rối

1. Chờ chạng vạng khi phần lớn ong thợ đã về, rồi bịt cửa tổ bằng miếng lưới mịn hoặc một nắm sáp mềm.
2. Bê thùng thẳng đứng, đi nhẹ, không nghiêng. Ổ trứng và bầu mật ong dú dễ vỡ khi lắc mạnh.
3. Đặt ở chỗ mới khô, kín gió, không có kiến. Nếu để trong nhà, chừa cửa tổ hướng ra chỗ thoáng.
4. Mở cửa tổ khi đã đặt yên. Một số ong sẽ bay lạc về chỗ cũ, đó là hao hụt khó tránh.
5. Khi đưa về lại vườn, đặt đúng vị trí và hướng ban đầu.

Sau lũ: những đàn còn và những đàn mất

Thùng ngâm nước lâu thường khó cứu vì ổ trứng và phấn đã hỏng. Thùng chỉ bị nghiêng, đổ hoặc dính mưa tạt thì phần lớn hồi lại nếu còn quân. Việc của người nuôi là giữ đàn khô, lau sạch mật dính bên ngoài để không hút kiến, phát quang rác lũ quanh chân giá, và để yên. Trong vài tuần sau bão, đừng thu mật, đừng tách. Hoa thường thưa sau mưa lớn, đàn cần chính dự trữ của nó.

Những người mất đàn sau lũ thường cần tổ mới, còn những người dư đàn có khi muốn nhượng lại. Chợ cho.ongdu.com là nơi người nuôi trong vùng kết nối mua bán tổ, mật với nhau. Mẹo khác của bà con nuôi ong trong vùng có ở mục Kinh nghiệm người nuôi.

Tổ giống cho mùa mới

Nếu cần gây dựng lại sau bão, nên chờ trời yên, hoa trở lại rồi mới nhận đàn về. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống tách đàn, mật ong dú, cùng các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật, xem tại ongquy.com. Hỏi trại thời điểm gửi tổ ra miền Trung để tránh rơi vào đợt mưa bão.

Câu hỏi thường gặp