Mua tổ ong dú miền Trung: tận nơi hay qua mạng, né bão

Miền Trung là dải đất dài và hẹp, nắng gắt khi gió Tây khô nóng thổi qua, rồi mưa bão dồn về những tháng cuối năm. Ai muốn bắt đầu nuôi ong dú ở đây đều phải trả lời hai việc cùng lúc: mua tổ từ đâu, và nhận tổ vào lúc nào để đàn không gặp ngay một đợt nắng cháy hay một trận bão khi còn chưa kịp quen chỗ.

Thay vì so sánh chung chung, bài này đi theo từng hoàn cảnh người miền Trung hay gặp.

Chọn mùa nhận tổ trước

Chi tiết từng mùa và cách giữ đàn qua bão có trong chuyên mục Khí hậu & mùa vụ.

Hoàn cảnh 1: ở phố, chưa nuôi bao giờ

Người ở thành phố thường chỉ có ban công, sân thượng. Lúc này nên tới tận trại một lần, không chỉ để chọn tổ mà để hỏi cách đặt tổ trong nhà phố: hướng nào, che nắng chiều ra sao, có cần lưới chắn gió không. Người bán chịu dẫn đi xem và chịu giải thích thì cũng thường là người chịu trả lời khi mình gọi lại sau này.

Khi đứng trước tổ, nhìn kỹ cửa tổ trong vài phút: ong ra vào đều, có con mang phấn về, cửa tổ có ống keo gọn, không có kiến.

Hoàn cảnh 2: ở vùng đồi, có vườn rộng

Vườn đồi có keo, điều, cây ăn trái, hoa dại. Người có vườn thường muốn vài tổ, sau đó tự tách đàn. Ở hoàn cảnh này, đặt qua mạng chấp nhận được nếu người bán:

• Nói rõ đàn đang nuôi ở vùng nào, có nắng gió giống miền Trung không.
• Gửi video liền mạch ở cửa tổ, quay buổi sáng.
• Cho biết tổ đã đặt cố định bao lâu, lần gần nhất có lấy mật không.

Xem thêm các cách bố trí tổ theo vườn ở chuyên mục Mô hình nuôi phù hợp.

Hoàn cảnh 3: ở sát biển

Làng ven biển gió mạnh, có hơi muối, cát bay. Tổ đặt không chắc dễ bị lật khi có gió lớn. Với người ở đây, đi tận nơi không bằng hỏi kỹ người bán về cách cố định tổ: buộc kệ, chèn chân, dựng tấm chắn gió. Nếu người bán ở vùng khuất gió trong đất liền, đàn về biển cần vài tuần thích nghi; đừng thấy đàn bay ít mà vội mở tổ.

Chuyện chở tổ dọc dải đất dài

Miền Trung kéo dài nên «mua trong miền» có khi vẫn là chở vài trăm cây số. Ong dú chịu nóng và chịu rung kém, vì thế:

1. Chở vào chiều tối hoặc đêm, tránh giữa trưa nắng.
2. Không để tổ trong cốp xe kín hay thùng hàng hấp nóng.
3. Cửa tổ bịt bằng lưới thoáng, tổ chèn chặt.
4. Nghe dự báo thời tiết: có áp thấp, bão đang vào thì hoãn chuyến.
5. Thoả thuận trước ai chịu rủi ro nếu đàn hỏng dọc đường.

Khi cần một nguồn giống rõ gốc

Nhiều người miền Trung chọn mua từ trại có kinh nghiệm gửi tổ đi xa và chịu dặn dò kỹ sau khi bán. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và son dưỡng môi làm từ sáp ong dú; nên hẹn nhận tổ vào mùa xuân hoặc đầu hè để tránh bão. Khi đàn ổn và bắt đầu tách được, việc ghi chép từng tổ trên app quản lý trại giúp không quên lịch kiểm tra trước mùa bão.

Câu hỏi thường gặp